E-Müstahsil Makbuzu Nedir, Kimler Düzenler?

Tarımsal ve hayvansal ürünlerin ticaretinde vergi kaydı olmayan çiftçilerden ürün alınması sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Defter tutan tüccar veya şirketlerin, vergiden muaf (vergi mükellefiyeti olmayan) çiftçilerden satın aldıkları ürünler için düzenledikleri belgeye Müstahsil Makbuzu denir. Günümüzde bu belgenin dijital hali olan e-Müstahsil Makbuzu (e-MM) kullanılmaktadır.

Kimler e-Müstahsil Makbuzu Düzenlemek Zorundadır?

Vergi Usul Kanunu gereğince, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar (Bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutanlar), kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler, gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden ürün aldıklarında bu makbuzu düzenlemek zorundadır. e-Fatura uygulamasına geçen ve müstahsil makbuzu düzenleme zorunluluğu bulunan mükellefler aynı zamanda e-Müstahsil Makbuzu uygulamasına da geçmek zorundadır.

Müstahsil Makbuzunda Yapılan Kesintiler (Stopaj ve Fonlar)

Makbuz düzenlenirken ürünün bedeli üzerinden doğrudan KDV hesaplanmaz, ancak devlete ödenmek üzere çeşitli kesintiler (tevkifat) yapılır. Çiftçiye bu kesintiler yapıldıktan sonraki Net Tutar ödenir.

• Gelir Vergisi Stopajı:
  • Hayvansal ürünler için: Borsaya kayıtlı ise %1, Borsaya kayıtlı değilse %2
  • Zirai (Tarımsal) ürünler için: Borsaya kayıtlı ise %2, Borsaya kayıtlı değilse %4
• Bağ-Kur (SGK) Kesintisi: Çiftçinin Ziraat Odası veya Tarım İl/İlçe Müdürlüğü kaydı sebebiyle ödemesi gereken tarım Bağ-Kur borcu varsa, makbuz tutarı üzerinden (%2 veya güncel oran) kesinti yapılarak SGK'ya aktarılır. Çiftçi muafiyet belgesi ibraz ederse kesinti yapılmaz.

E-Müstahsil Makbuzunun Avantajları

Kağıt makbuzların ciltler halinde saklanması zorunluluğunu ortadan kaldırır. Makbuzun bir nüshası dijital ortamda (e-posta vb.) veya kağıt çıktı alınarak imzalatılıp çiftçiye verilebilir. GİB'e anlık olarak raporlandığı için denetim ve stopaj beyan süreçleri hızlanır.