Geçici Vergi (Peşin Vergi) Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Devletin vergi gelirlerini yıl sonuna kadar beklemeden, yıl içinde tahsil etmesini sağlayan sisteme Geçici Vergi (veya halk arasındaki yaygın kullanımıyla Peşin Vergi) denir. Ticari veya mesleki kazanç elde eden mükellefler, kâr elde ettikçe bu kârın vergisini yıl içinde 3'er aylık dilimler halinde devlete öderler.

Geçici Vergi Neden Alınır?

Bir işletmenin kârı yıl sonunda netleşir. Normal şartlarda kurumlar vergisi veya gelir vergisi bir sonraki yılın bahar aylarında ödenir. Ancak devlet enflasyon nedeniyle verginin değer kaybetmemesi ve yıl içinde kamu harcamalarının finanse edilebilmesi için vergiyi yıl sonunu beklemeden, "avans" niteliğinde 3'er aylık dönemler halinde (peşin) tahsil eder.

Geçici Vergi Oranları Nelerdir?

Geçici vergi oranları, mükellefin tabi olduğu ana vergi türüne göre değişir:

• Kurumlar Vergisi Mükellefleri (Ltd. ve A.Ş.): Standart Kurumlar Vergisi oranı uygulanır. 2026 yılı için bu oran %25'tir.
• Gelir Vergisi Mükellefleri (Şahıs Şirketleri): Ticari, zirai veya serbest meslek kazancı elde eden şahıs firmaları için Geçici Vergi oranı sabit %15'tir.

Geçici Vergi Beyanname Dönemleri ve Tarihleri

Geçici vergi beyannameleri yıl içinde kümülatif olarak (birikimli) hesaplanır ve beyan edilir. Dönemleri şunlardır:

• 1. Dönem (Ocak-Şubat-Mart): Beyanname Mayıs ayında verilir.
• 2. Dönem (İlk 6 Ay Kümülatif): Beyanname Ağustos ayında verilir.
• 3. Dönem (İlk 9 Ay Kümülatif): Beyanname Kasım ayında verilir.
• 4. Dönem (İlk 12 Ay Kümülatif): Beyanname izleyen yılın Şubat ayında verilir.

Not: 4. Dönem geçici verginin kaldırılması yönündeki yasal düzenlemeler mevcut duruma ve mükellef grubuna göre değişkenlik gösterebildiğinden, güncel uygulamalar için mali müşavirinize danışınız.

Geçici Vergi Yıl Sonunda Ne Olur?

Yıl içinde ödediğiniz geçici vergiler boşa gitmez. Örneğin, 2026 yılı boyunca toplam 100.000 TL geçici vergi ödediniz. 2027'nin Nisan ayında verilen Kurumlar Vergisi beyannamenizde toplam verginiz 120.000 TL çıktıysa, daha önce ödediğiniz 100.000 TL düşülür ve sadece kalan 20.000 TL'yi ödersiniz.