Genel Muhasebe İşleyişi ve Temel Kavramlar

Bir firmanın ön muhasebe ile günlük işleyişini yürüttüğünden bahsetmiştik. Oysa toplanan bu verilerin Maliye Bakanlığı'nın belirlediği standartlara göre kodlanması, devlete vergi beyan edilmesi ve şirketin resmi mali durumunun çıkarılması işlemine Genel Muhasebe (Finansal Muhasebe) adı verilir.

Bu makalede, işverenlerin sıklıkla duyduğu temel genel muhasebe kavramlarını ve işleyişini özetliyoruz.

Genel Muhasebenin Temel Amacı Nedir?

Genel muhasebe, işletmenin dışarıya karşı (Devlet, Bankalar, Ortaklar, Yatırımcılar) mali durumunu şeffaf, standart ve güvenilir bir şekilde raporlamak için yapılır. Kredi çekeceğiniz zaman banka sizin Excel tablolarınıza (ön muhasebe) değil, genel muhasebeden çıkan Mizan ve Bilançonuz'a bakar.

Sık Duyulan Muhasebe Kavramları Ne Anlama Gelir?

1. Tek Düzen Hesap Planı (TDHP)

Türkiye'deki tüm şirketlerin aynı dili konuşabilmesi için devlet tarafından zorunlu kılınan bir hesap numaralandırma sistemidir. (Örneğin; "100" her zaman Kasa'yı, "102" Bankaları, "120" Alıcıları (Müşterileri) ifade eder). Mali müşavir, ön muhasebeden gelen faturaları bu kodlara (yevmiye fişleri aracılığıyla) aktarır.

2. Mizan

Bir işletmenin belirli bir tarih aralığında, hesap planındaki tüm kodlarının (kasa, banka, vergi borçları, gelirler vb.) ne kadar borçlandığını, ne kadar alacaklandığını ve son anlık bakiyelerini (kalan tutarı) liste halinde gösteren bir kontrol tablosudur.

3. Bilanço

İşletmenin adeta fotoğrafıdır. Bilanço; işletmenin o anki "Varlıklarını" (parası, demirbaşları, stokları, alacakları) ve bu varlıkları nereden elde ettiğini gösteren "Kaynaklarını" (krediler, borçlar, öz sermaye) gösterir. Varlıklar = Kaynaklar olmak zorundadır.

4. Gelir Tablosu

İşletmenin videosudur. Bilanço anlık bir fotoğrafken, gelir tablosu belirli bir dönemdeki (örn: 1 Ocak - 31 Aralık) toplam satışları, maliyetleri, faaliyet giderlerini ve dönemin sonundaki "Net Kâr veya Zarar"ı gösterir.

Mali Müşavirin Genel Muhasebedeki Rolü

İşletme sahibi faturaları keser (ön muhasebe), ancak bu faturaların vergi kanunlarına göre "gider yazılıp yazılamayacağı (KKEG)", KDV'sinin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı gibi hukuki kararları ve Tek Düzen Hesap Planına işlenmesini Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) yapar. Ardından yasal beyannameleri hazırlar ve onaylar.