İşletme Hesabı Esası Nedir? Defter Tutma Usulleri 2026

Küçük ölçekli işletmeler ve esnaflar için daha basit bir muhasebe yöntemi olan işletme hesabı esası, gelir ve gider takibinin kolay yoldan yapılmasını sağlar. İşte işletme hesabı esası hakkında bilmeniz gereken tüm detaylar.

İşletme Hesabı Esası Nedir?

İşletme hesabı esası, ticari kazancın basit bir şekilde tespit edilmesini sağlayan muhasebe yöntemidir. Bu yöntemde, bir hesap dönemi içinde elde edilen tüm gelirler ile yapılan tüm giderler işletme hesabı defterine kaydedilir. Dönem sonunda gelirlerden giderler düşülerek ticari kazanç bulunur.

Kimler İşletme Hesabı Esasına Tabidir?

Vergi Usul Kanunu'na göre işletme hesabı esasında defter tutabilecek mükellefler şunlardır:

• Küçük Esnaf ve Sanatkarlar: Belirli bir iş yerinde faaliyet gösteren ve işletme hesabı sınırını aşmayan esnaf ve sanatkarlar
• Bilanço Sınırını Aşmayan Şahıs İşletmeleri: Yıllık brüt satış hasılatı ve iş hacmi bilanço sınırının altında kalan şahıs firmaları
• Serbest Meslek Kazancı Elde Edenler: Serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına benzer şekilde serbest meslek kazanç defteri tutar

İşletme Hesabı Defteri Tutma Usulü

İşletme hesabı defterinde her sayfa, yevmiye kaydı şeklinde düzenlenir ve aşağıdaki bilgiler yer alır:

• Tarih ve sıra numarası
• Gelir ve giderin türü (açıklama)
• Gelir ve gider tutarları
• Varsa belge (fatura, fiş) numarası

İşletme Hesabı ve Bilanço Esası Farkları

• Defter Tutma: İşletme hesabında tek defter (işletme defteri) yeterliyken, bilanço esasında yevmiye, kebir ve envanter defteri tutulur.
• Muhasebe Sistemi: İşletme hesabı basit usulde kayıt tutarken, bilanço esası çift taraflı kayıt sistemini gerektirir.
• Mali Tablolar: Bilanço esasında bilanço ve gelir tablosu düzenlenirken, işletme hesabında sadece gelir-gider cetveli hazırlanır.